9

Во 1992 година, по една деценија градење уникатна независна кариера, R.E.M. беа еден од најголемите и најважните рок бендови во Америка. Нивниот осми студиски албум, Automatic for the People, дојде брзо по огромниот светски успех на Out of Time и беше објавен од страна на Warner Bros. Records на 5 октомври 1992 година во Обединетото Кралство и Европа, а следниот ден и во Соединетите Американски Држави.

Албумот постигна феноменален комерцијален успех, достигнувајќи го второто место на US Billboard 200 и првото место на UK Albums Chart во Обединетото Кралство (каде се искачи на врвот во четири одделни наврати).

До денес, Automatic for the People е продаден во повеќе од 18 милиони примероци ширум светот и оствари силна поврзаност со публиката. Покрај 3,52 милиони продадени примероци во САД според податоците на Nielsen SoundScan од 2017 година (од кои 1,7 милиони беа продадени уште во текот на 1993 година според Billboard), албумот беше огромен хит во Британија, каде што со време освои седумкратно платински статус. Исто така, тој е сертифициран четири пати платински во САД (четири милиони испорачани примероци) и три пати платински во Австралија (210.000).

Изданието доби универзално признание од критичарите уште со самото објавување. Биографот на бендот, David Buckley, забележа дека Peter Buck, Mike Mills и мнозинството критичари го сметаат за најдобриот албум на R.E.M. некогаш снимен.

Списанието Rolling Stone му додели пет ѕвездички, а рецензентот Paul Evans заклучи:

„Ова се членовите на R.E.M. кои навлегуваат подлабоко од кога било; станати потажни и помудри, атинските субверзивци откриваат потемна визија која блеска со нова, комплексна убавина. И покрај неговите тешки теми, најголемиот дел од Automatic е музички неодолив.“

Allan Jones од Melody Maker истакна:

„Зачудувачки, првичните реакции беа изменети… Срам за нив. Ова е R.E.M. во самиот врв на нивната форма.“

Ann Powers за The New York Times напиша дека „дури и среде такво разочарување, R.E.M. не можат да му се спротивстават на сопствениот талент за создавање убави и трогателни звуци… Buck, Mills и Berry сè уште можат да извлечат мелодии кои паѓаат како летна сончева светлина, а Stipe поседува прекрасно грло кое не може да ја истовари својата дарба за значење“, забележувајќи дека само „Man on the Moon“ блеска со духовитост што ги балансира нивните мрачни тенденции.

Guy Garcia за Time додаде дека албумот ги истакнува темите на „безнадежност, гнев и загуба“ и докажува „дека таканаречениот алтернативен бенд може да ја задржи својата острина по освојувањето на мејнстримот, успевајќи да ја избегне предвидливоста без да звучи безнасочно.“

Robert Christgau од Village Voice му даде оценка со три ѕвезди за пофална напомена како „пријатен труд кој потрошувачите прилагодени на неговата естетика добро би можеле да го ценат.“

Албумот се пласираше на третото место во годишната анкета Pazz & Jop на Village Voice и беше номиниран за „Албум на годината“ на Греми наградите во 1994 година (каде што изгуби од саундтракот The Bodyguard на Whitney Houston).

Редовно е уврстуван на листите за најголеми албуми на сите времиња:

• Rolling Stone: го рангираше на 247-то место во 2003 година, на 249-то во 2012 година и на 96-то место во ревидираната листа во 2020 година. Исто така, го постави на 18-то место меѓу 100-те најдобри албуми на 90-тите.
• Colin Larkin: го постави на 6-то место во третото издание на All Time Top 1000 Albums (2000).
• NME & British Hit Singles & Albums: во анкетата од 2006 година со 40.000 гласачи ширум светот, го пласираа на 37-то место.
• Вклучен е и во книгата 1001 Albums You Must Hear Before You Die, а Pitchfork во 2022 година го рангираше како 63-ти најдобар албум на 1990-тите.

Позадина, процес на снимање и креативен поттик

R.E.M. ја започнаа продукцијата на албумот додека нивното претходно издание, Out of Time (1991), сè уште го освојуваше светот. Неговите корени датираат од декември 1990 година за време на сесиите за миксање во Paisley Park Studios, каде што беа снимени првите дема за „Drive“, „Try Not to Breathe“ и „Nightswimming“.

Формалните проби започнаа во првата недела од јуни 1991 година. Гитаристот Peter Buck, басистот Mike Mills и тапанарот Bill Berry се среќаваа неколку пати неделно во студио за проби, правејќи еднонеделна пауза секој месец.

Како што објасни Stipe, по преминувањето на дваесеттите години, членовите на бендот веќе беа во своите триесетти (тој имаше 31 година), што беше период кога започнале одново да се преиспитуваат себеси како возрасни луѓе и какви биле во помладите денови. Stipe и Mills во разговор со John Kennedy за Radio X објаснија како тие животни промени, заедно со општествениот контекст од времето на Џорџ Буш, Заливската војна и целосниот ударен бран на СИДА кризата, ги обликуваа темните, но прекрасни теми на албумот.

Музичарите чувствуваа и замор од самите себе. Сакајќи да избегнат повторување на веќе докажаниот шаблон, имаа потреба да ги предизвикаат сопствените ограничени вештини и да ги турнат колку што е можно подалеку. Mike Mills истакна дека се наоѓале во исклучително креативна фаза каде што сè било дозволено и биле подготвени да пробаат секоја идеја за да видат дали ќе успее.

За време на пробите, членовите често ги менуваа инструментите (Buck свиреше мандолина, Mills пијано или оргули, а Berry бас), при што Buck истакна дека пишувањето без тапани било исклучително продуктивно. Иако првичната намера на бендот беше да создаде поцврст, брз рок албум во кој доминираат гитари, за време на пробите беа смислени помалку од половина дузина такви песни.

Вкупно беа снимени околу 30 дема во стандардна постапка. Главниот пејач Michael Stipe не присуствуваше на овие сесии; завршените материјали му беа предадени на почетокот на 1992 година. Во интервју за Rolling Stone истата година, Stipe ја опиша музиката како: „[м]ногу со умерено темпо, прилично зачудувачки чудна… Поповеќе акустична, повеќе базирана на оргули, со помалку тапани.“

Понатамошниот хронолошки тек на снимањето се одвиваше вака:

1. Февруари 1992: Снимен е нов сет дема во Kingsway Studios на Daniel Lanois во Њу Орлеанс.
2. 30 март 1992: Започнуваат финалните снимања со копродуцентот Scott Litt во Bearsville Studios во Вудсток, Њујорк.
3. Пролет/Лето 1992: Дополнителни наснимавања (overdubs) беа направени во Мајами и Њујорк, додека гудачките аранжмани беа снимени во Атланта.
4. Јули 1992: Снимањето завршува, а миксањето се врши во Bad Animals Studio во Сиетл.

За време на престојот во Сиетл, со бендот поминуваше време и Scott McCaughey. Mike Mills во 2023 година се присети на создавањето на контрамелодијата за „Try Not to Breathe“:

„Сите си заминаа, а јас бев во студиото гледајќи во контролната соба, знаејќи дека тука има нешто добро. Пробував разни работи и кога конечно го погодив вистинското, ги вкрстив очите со Scott McCaughey од 12 метри оддалеченост. И двајцата знаевме дека тоа е тоа, беше многу возбудливо.“

Продуцентот Scott Litt истакна дека во споредба со нивниот следен албум Monster, ова било „лесна работа“, додавајќи: „Судејќи според тоа каде одеше Michael со зборовите, сакавме да го намалиме оркестарскиот обем од Out of Time и да го направиме материјалот поинтимен.“

За R.E.M. ова беше период сличен на доцните 60-ти кај Beatles — фаза во која се повлекоа од турнеи за да се потопат во студиските възможности и разбивањето на традиционалните инструментални улоги. Бендот функционираше како длабоко демократска единица, каде што вокалите и текстовите на Stipe често беа последниот дел од сложувалката.

Музички стил, лирски теми и анализа на песните

Наместо агресивен рок, Automatic for the People се движи со „уште помачно лазење“ (како што забележа критичарот David Fricke). Peter Buck ја презеде водечката улога во предлагањето на оваа насока, објаснувајќи дека албумот се занимава со теми на загуба, старост и жалост:

„Тоа чувство на полнење 30 години… Светот во кој бевме вклучени исчезна, светот на Hüsker Dü и The Replacements. Бевме на различно место и тоа си најде пат музички и текстуално.“

Pitchfork го опиша како „целосно емотивен албум опседнат од анксиозноста на стареењето, неизбежноста на смртта, загубата на невиноста и неможноста да се задржи минатото.“ Tom Ewing од Freaky Trigger додаде дека нивното достигнување било „да го носат занаетот на ракавот, правејќи сè што пее Stipe да звучи и домашно и тешко стекнато.“

Песна по песна, албумот содржи бројни специфични инспирации и музички карактеристики:

• Инспирација од 1970-тите: Stipe се присети дека целиот албум се повикува на оваа деценија. „Everybody Hurts“ (создадена од тапанарот Bill Berry, речиси без традиционални перкуси) беше инспирирана од препевот на Nazareth на песната „Love Hurts“. Таа соул-балада е или најдепресивната песна за останување оптимист, или најсончевата за справување со депресијата.
• „Drive“: Оваа темна, акустична песна е омаж на David Essex и неговиот хит „Rock On“ (особено на раниот глам-рок продукциски стил), а ги цитира и „Rock Around the Clock“ на Bill Haley. Водечкиот строг вокал на Stipe упатува повици во време на национален пресврт („Hey kids, where are you?/Nobody tells you what to do“).
• Гудачки аранжмани од John Paul Jones: Поранешниот басист на Led Zeppelin ги аранжираше гудачите за четири песни: „Drive“, „The Sidewinder Sleeps Tonite“, „Everybody Hurts“ и „Nightswimming“. Во нив учествуваа 14 класични музичари, од кои 11 беа членови на Atlanta Symphony Orchestra (кои свиреа и на Out of Time). „Nightswimming“ е во суштина демо украсено со гудачи, каде што Stipe е придружуван само од Mike Mills на пијано.
• Три рок песни: Критичарот David Fricke забележа дека баладите го дефинираат албумот, а единствените три побрзи „рокерски“ песни се „Ignoreland“, „The Sidewinder Sleeps Tonite“ и „Man on the Moon“.
  • „Ignoreland“: Единствената експлицитно политичка, гневна и злобна песна во стилот на Crazy Horse, напишана под директно влијание на 12-годишното републиканско занемарување на СИДА-та, сиромаштијата и екологијата за време на администрацијата на Џорџ Буш.
  • „The Sidewinder Sleeps Tonite“: Песна инспирирана од Dr. Seuss и запекот на „The Lion Sleeps Tonight“. Peter Buck во 2001 и 2003 година изјави: „Ја ставивме за да го разбиеме преовладувачкото мрачно настроение, бидејќи албумот се занимаваше со смртност, самоубиство и семејство. Во ретроспектива, консензусот во бендот е дека можеби е малку премногу лесна.“
  • „Man on the Moon“: Светла кантри-рок песна посветена на комичарот Andy Kaufman, во која се споменуваат и Mott the Hoople и боречката ѕвезда „Classy“ Freddie Blassie. Нејзиниот рефрен („If you believe they put a man on the moon“) го претставува концептот на теории на заговор и вистината како прашање на мислење.
• Потемни теми:
  • „Try Not to Breathe“: Го опишува умирањето на бабата на Michael Stipe и нејзините молби за брза смрт.
  • „Sweetness Follows“: Прикажува погребна сцена на семејна дисфункција со звуци на црковни оргули и дисонантни тонови.
  • „Monty Got a Raw Deal“: Песна инспирирана од животот на актерот Montgomery Clift, помешана со алузии за водителот на „Let’s Make a Deal“, Monty Hall. Единствена е по тоа што Peter Buck свири на бузуки.

Наслов, уметнички дизајн и пакување

• Наслов: Енигматичното име на албумот е типична локална референца од нивниот роден град Атина, Џорџија. Насловот е преземен од мотото на познатиот локален ресторан за храна Weaver D’s Delicious Fine Foods. Овој слоган го користел самиот сопственик Dexter Weaver како замена за фразата „повелете / нема за што“ („you’re welcome“). Слоганот воедно го симболизираше и притисокот врз бендот кој по 10 милиони продадени плочи мораше да сервира уште хитови за публиката. Во еден момент се размислувало албумот да се вика едноставно Star.
• Предна корица: Фотографијата (направена од Stipe) прикажува бруталистички сив ѕвездест украс од 1960-тите (т.н. „Neo-Lectra“ или „Sputnik star“, сличен на оној во Вон, Њу Мексико). Овој украс бил дел од рекламата за Sinbad Motel на Biscayne Boulevard во Мајами, во близина на Criteria Studios. Мотелот сè уште постои, но ѕвездата била уништена за време на ураганот Ендру, оставајќи ја само накнадената подлога. Фотографијата е поставена преку релјефна деформирана слика на бела позадина (која се наоѓа и во книшката).
• Внатрешност и задна корица: Внатрешниот омот прикажува кружна платформа од стариот Bon Aire Motel на Miami Beach (кој денес е срушен за изградба на високатници). На задната корица има стара зграда со списокот на песни напишан под истиот агол. Останатите фотографии, направени од Anton Corbijn, ги прикажуваат членовите на бендот на плажа и во океанот.
• Физички формати: Оригиналното ЦД беше издадено во пластична кутија со полутранспарентна жолта подлога (создадена да се совпадне со бојата на дискот), која на подоцнежните тиражи беше заменета со стандардна црна подлога. Истата жолта боја беше искористена и за куќиштето на касетата. (Сличен метод бендот примени и во 1994 година за албумот Monster со металик портокалова подлога).

Синглови, промоција и настапи во живо

Од албумот беа издадени шест синглови во текот на 1992 и 1993 година: „Drive“, „Man on the Moon“, „The Sidewinder Sleeps Tonite“, „Everybody Hurts“, „Nightswimming“ и „Find the River“.

• „Drive“: Беше највисоко рангиран домашен хит во САД, достигнувајќи го 28-то место на Billboard Hot 100. Неговиот црно-бел спот го прикажува Stipe како прави крауд-сурфање во мош-пит, усвојувајќи ја естетиката на Сиетл и фотографиите на Charles Peterson.
• Интернационален успех: Другите синглови остварија повисок пласман во странство, а „Everybody Hurts“ влезе во топ 10 во Обединетото Кралство, Канада и Австралија.
• Сите музички спотови од албумот беа издадени во 1995 година на видео-колекцијата Parallel.

И покрај тоа што за претходниот албум направија само кратка мини-турнеја, за Automatic for the People бендот драстично ги намали појавувањата и не направи ниту една турнеја.

Единствениот целосен концерт во живо за поддршка на албумот се одржа на 19 ноември 1992 година во 40 Watt Club во Атина пред поканета публика, како бенефиција за Greenpeace Action (снимен од подвижно студио на соларна енергија). На овој концерт бендот изведе поцврста хард-рок верзија на „Drive“ (која беше објавена на хуманитарниот албум Alternative NRG), обработка на The Troggs („Love Is All Around“), Iggy Pop („Funtime“) и стари хитови како „Fall on Me“ и „Radio Free Europe“.

Поради губењето на косата во овој период, Michael Stipe во спотовите носеше разни капи (сè до спотот за „Find the River“ во есента 1993 година), што ги подгреа лажните медиумски гласини дека пејачот боледува од СИДА или рак.

Реизданија и дополнителен материјал

1. 1996 година: Побавна, повторно снимена верзија на песната „Star Me Kitten“ со вокал на писателот William S. Burroughs беше објавена на саундтракот Songs in the Key of X: Music from and Inspired by the X-Files.
2. 2005 година: Warner Bros. Records објави издание на два диска (ЦД + DVD-Audio) со 5.1-канален сураунд микс направен од Elliot Scheiner и проширени белешки.
3. 10 ноември 2017 година (25-годишнина): Издавачката куќа Craft Recordings објави јубилејно издание на четири диска. Ова беше првото музичко издание во историјата ремиксирано во Dolby Atmos формат. Изданието ги содржи:
   • Оригиналниот албум и комплетниот аудио запис од концертот во 40 Watt Club.
   • Необјавени дема и фрлени снимки, како што се: „Mike Pop’s Song“ (сончева песна од Mike Mills), „Devil Rides Backwards“ (недовршена песна слична на „Man on the Moon“), раниот нацрт за „Sweetness Follows“ под наслов „Cello Scud“ (инспириран од Заливската војна), како и рани работни верзии за „Find the River“ (тогаш наречена „10K Minimal“) и „Ignoreland“ („Howler Monkey“).

Културен контекст, историски паралели и трајно наследство

За време на излегувањето на албумот, алтернативниот рок го доживуваше својот втор бран по експлозијата на Nirvana и албумот Nevermind. Иако постоеше опасност рафинираниот поп на R.E.M. свирен на мандолина да изгледа застарено пред агресивниот гранџ, бендот мудро реши да им препушти простор на помладите генерации и наместо тинејџерски гнев, создаде зрело дело за средната возраст (ако Kurt Cobain преживееше, веројатно ќе снимеше нешто слично).

Албумот излезе еден месец пред Bill Clinton да ги победи републиканците и да стане претседател на САД. На концертот во 40 Watt Club, Stipe изрази искрен оптимизам за политичките промени и еколошката свест. Меѓутоа, гледано 25 години подоцна од перспектива на 2017 година, тој оптимизам се претвори во разочарување поради политичките борби околу индустријата за јаглен и негирањето на климатските промени.

Дури и пред нивното официјално распаѓање во 2011 година, R.E.M. престанаа да бидат медиумски гигант како нивните ривали U2, ниту пак го задржаа специфичниот аутсајдерски статус што го имаат групи како The Smiths или The Cure. Сепак, Automatic for the People останува ултимативен и траен споменик. Истражувајќи ги кревкоста на менталното здравје, политичкиот пејзаж и судбината на планетата, овој албум зборува еднакво силно и за денешната модерна состојба — со тоа што темните облаци што се гледаа тогаш на хоризонтот, во меѓувреме се претворија во силна бура.