Култната песна “Enter Sandman” на Metallica е издадена на денешен ден (29 јули 1991) пред 35 години

„Enter Sandman“ е напишана од членовите на Metallica – James Hetfield, Lars Ulrich и Kirk Hammett. Песната зборува за кошмарите и стравовите што се појавуваат во текот на ноќта, а со текот на времето стана убедливо најемитуваната композиција на бендот на радио-станиците ширум светот.

Првичниот текст на James Hetfield бил многу помрачен. Тој се однесувал на синдромот на ненадејна смрт кај новороденчиња (Sudden Infant Death Syndrome – SIDS), познат и како „смрт во лулка“. Во оригиналната верзија, ликот Sandman го убивал бебето, а стихот „Off to never never land“ првично гласел „Disrupt the perfect family“.

Продуцентот Bob Rock сметал дека таквата тема е премногу морбидна и го убедил Hetfield да го промени текстот за песната да биде попристапна и поуниверзална. Иако членовите на Metallica ретко се мешале во индивидуалните идеи на останатите, Rock како надворешен соработник слободно го изнел своето мислење, а Hetfield го прифатил предлогот и го преработил текстот.

Во интервју за Uncut во 2007 година, Hetfield објасни дека сакал песната повеќе да се занимава со психолошкиот страв кај децата, односно како возрасните можат да ги исплашат со приказни. Тој се повикува на старата легенда дека Sandman им става песок во очите на децата за да сонуваат. Во песната, возрасен човек му ја раскажува таа приказна на едно дете, кое потоа станува толку исплашено што повеќе не може да заспие. Наместо приказната да биде утешна, таа има сосема спротивен ефект.

Стихот „Take my hand, we’re off to Never Never Land“ претставува алузија на детската приказна Петар Пан, во која главниот лик живее во магичната земја Neverland. Во „Enter Sandman“, меѓутоа, Never Never Land е многу помрачно и пострашно место.

Најголемиот хит од „The Black Album“

„Enter Sandman“ е првата песна и водечкиот сингл од истоимениот петти студиски албум на Metallica, попознат како The Black Album. Албумот претставува една од најзначајните пресвртници во историјата на хеви металот и е убедливо најуспешното издание во кариерата на бендот.

Само во Соединетите Американски Држави албумот е продаден во повеќе од 16 милиони примероци, а глобалната продажба е уште поголема. Во декември 2009 година, Nielsen SoundScan објави дека The Black Album го надминал Come On Over на Shania Twain и станал најпродаваниот албум во САД од почетокот на следењето на продажбата во 1991 година.

Детската молитва во песната

На 3:26 минута од песната се слуша изведба на стара детска вечерна молитва, која ја рецитираат James Hetfield и продуцентот Bob Rock:

Now I lay me down to sleep
I pray the Lord my soul to keep
If I die before I wake
I pray the Lord my soul to take

Оваа традиционална молитва дополнително ја засилува мрачната атмосфера што ја создава песната.

Промена во звукот на Metallica

„Enter Sandman“ означи значајна промена во музичкиот пристап на Metallica. За разлика од сложените композиции со бројни промени на ритамот што доминираа на претходниот албум …And Justice for All, бендот свесно се насочи кон пократки и подиректни песни.

Композицијата е изградена врз само два главни рифа, што резултира со многу попристапен хард рок звук, кој придонесе Metallica да стигне до далеку поширока публика.

Како настана легендарниот риф

Гитаристот Kirk Hammett откри дека идејата за препознатливиот риф ја добил откако го слушал албумот Louder Than Love на Soundgarden.

„Беше околу два часот по полноќ. Го снимив рифот на касета и не размислував многу за него. Кога Lars го слушна, ми рече: ‘Одличен е, но повтори го првиот дел четири пати.’ Токму тоа го направи уште попривлечен“, изјавил Hammett за Rolling Stone.

Во интервју за Kerrang! во 2008 година тој изјави дека солото во „Enter Sandman“ е едно од неговите најуспешни, бидејќи совршено се вклопува во песната и ѝ дава дополнителна димензија.

Популарност и наследство

„Enter Sandman“ често се користи како музика при влегувањето на спортски натпревари, особено во бејзбол, кога на теренот излегува завршниот фрлач. Најпознат пример е легендарниот Mariano Rivera од New York Yankees, кој ја прифатил идејата песната да ги „исплаши“ противничките играчи.

Во 1992 година видеоспотот, режиран од Wayne Isham, ја освои наградата MTV Video Music Award за најдобро Hard Rock видео.

Metallica подоцна ја изведе песната и со San Francisco Symphony Orchestra на концертниот албум S&M (1999), иако првично сметале дека нејзиниот звук нема да одговара со симфониски оркестар.

Во 2021 година, Weezer снимија своја верзија за албумот The Metallica Blacklist, додека во 2016 година Metallica заедно со Jimmy Fallon и The Roots изведоа необична верзија на песната користејќи детски музички инструменти.

Музичкото видео, режирано од Вејн Ишам, премиерно било прикажано на 30 јули 1991 година. Во него се прикажани кошмарите на едно момче кое сонува дека се дави, паѓа од високи згради, го брка камион, е опкружено со змии и бега од мистериозна постара личност што постојано го набљудува. Видеото совршено ја следи атмосферата на песната и во 1992 година ја освои наградата MTV Video Music Award за Best Hard Rock Video.

Комерцијалниот успех бил огромен. „Enter Sandman“ се искачи до 16. место на Billboard Hot 100 и до 5. место на британската Official Singles Chart, а само два месеци по објавувањето доби златен тираж во САД. Во 2021 година песната повторно се најде на врвот на германската топ-листа благодарение на специјално хуманитарно реиздание.

Во меѓувреме, The Black Album продаде повеќе од 30 милиони примероци ширум светот, што го прави еден од најуспешните хеви-метал албуми во историјата. Според Nielsen SoundScan, албумот стана најпродаваниот во САД од почетокот на електронското следење на продажбата во 1991 година.

Критичарите ја прогласија „Enter Sandman“ за едно од најдобрите дела на Metallica. AllMusic ја опиша како „еден од најголемите моменти во кариерата на бендот“, додека Rolling Stone ја нарече „можеби првата метал приспивна песна“. BBC оцени дека токму оваа композиција најавила нов правец во кариерата на Metallica, а списанието Blender ги пофали моќниот риф и впечатливиот спој на детската невиност со кошмарната атмосфера.

Во текот на годините песната доби бројни признанија. Се најде на листата на 500-те најдобри песни на сите времиња на Rolling Stone, како и меѓу 100-те најдобри хеви-метал песни во историјата, додека VH1 ја рангираше меѓу најголемите метал химни и најзначајните песни на деведесеттите години.

„Enter Sandman“ стана неизбежен дел од концертите на Metallica и речиси секогаш ја затвора нивната настапна програма. Изведена е на настапите со San Francisco Symphony (S&M), на MTV Video Music Awards, Grammy Awards, Freddie Mercury Tribute Concert, Live Earth и многу други големи настани.

Надвор од музиката, песната стекна и култен статус. Долги години беше препознатлива влезна музика на легендарниот бејзбол фрлач Маријано Ривера, како и на кечерот The Sandman. Од 2000 година претставува неофицијална химна на универзитетскиот тим Virginia Tech Hokies, чии навивачи создаваат вистински земјотрес додека скокаат во ритамот на песната. Во 2025 година, за време на концертот на Metallica на истиот стадион, вибрациите од публиката биле толку силни што биле регистрирани како мало сеизмичко поместување.

Песната инспирираше бројни обработки, меѓу кои и верзиите на Motörhead, Weezer и Pat Boone, а се појавува и во филмови, телевизиски серии, спортски арени и безброј медиумски проекти. Нејзиниот риф останува еден од најпрепознатливите во историјата на рок-музиката.

Повеќе од три децении по објавувањето, „Enter Sandman“ не е само најголемиот хит на Metallica, туку и едно од оние музички дела што засекогаш ја променија сликата за современиот хеви-метал, претворајќи го во глобален мејнстрим феномен.